Content

Omurga (spinal) Enfeksiyonları

Bazı durumlarda omurga kemik yapısı, omurlar arasındaki yastıkçıklar (disk), omuriliği saran zar (dura mater) veya omuriliğin etrafınaki boşluk içinde enfeksiyon gelişebilir.

Enfeksiyonun nedeni çeşitli bakteriler veya mantarlardan birisi olabilir.

Omurga enfeksiyonları bir omurga ameliyatı sonrası oluşabilir ya da bazı risk faktörleri taşıyan hastalarda kendiliğinden gelişebilir. Enfeksiyon için risk faktörleri, kötü beslenme, bağışıklık sistemi bozuklukları, HIV enfeksiyonu, kanser, şeker hastalığı ve şişmanlık olarak sayılabilir. Ayrıca ülkemizde çiğ süt ve süt ürünleri tüketen vatandaşlarımız, brucella bakterisine bağlı oluşan enfeksiyonlar için risk altındadır.

Cerrahiye özel risk faktörleri ise uzun cerrahi süresi, enstrümentasyon kullanılması, revizyon cerrahisi olması şeklinde sıralanabilir. Alınan çeşitli önlemlere rağmen şartları en iyi olan hastanelerde bile özellikle enstrümentasyon kullanılırsa enfeksiyon oranı %4 e kadar çıkabilir. Aynı bölgeye tekrar tekrar yapılan operasyonlar bu riski dah da arttırabilir. Cerrahi sonrası enfeksiyonların büyük çoğunluğu ameliyat sonrası üçüncü gün ile üçüncü ay sonrası ortaya çıkar.

Omurga enfeksiyonları nasıl gelişir ?

Enfeksiyon kan yolu ya da direk bulaş ile omurgaya gelen mikropların önce bir tahriş (inflamasyon) oluşturması ile başlar (şekil 1).

Şekil 1. Disk dokusu ve komşu kemiklerde inflamasyonun başlangıcı.

Daha sonra gelişen enfeksiyon diske ve kemiğe yayılmaya ve bu bölgeleri harap etmeye başlar (şekil 2-o enfeksiyon-2).

Şekil 2. Enfeksiyonun disk boyunca ve omurga içine doğru yayılması ve apse oluşumu.

Ardından enfeksiyon tüm kemiğe ve diske yayılıp arka duvarı delerek spinal kanal içine ilerleyip omuriliğe ve sinirlere bası yapabilir (şekil 3- o enfeksiyon-3 ve şekil 4- o enfeksiyon-4).

Şekil 3. Enfeksiyonun tüm omurgaya yayılması.

Şekil 4. Enfeksiyonun omurganın arka duvarını delerek omurilik kanalının içine girmesi ve omuriliğe bası oluşturması.

Bu aşamada tutlan omurga çökerek kırık oluşabilir.

Omurga enfeksiyonlarının bulguları nelerdir?

Enfeksiyon bulguları ateş, halsizlik, baş ağrısı, boyun sertliği, operasyon yarası yerinde şişlik, hassasiyet, kızarıklık, akıntı, ağrı şeklinde ortaya çıkabilir. Bazı vakalarda hasta kol ve bacaklarında uyuşukluk, his kaybı, kas kuvvetlerinde zayıflık gibi bulgular hissedebilir. Bu bulgular bazı hastalarda çok sinsice yerleşirken bazı hastalarda ise daha başlangıçtan şiddetli olarak ortaya çıkar.

Omurga enfeksiyonlarına nasıl tanı konur?

Tanı hastanın hikayesinin alınması ve muayenesinin yapılması ile başlar. Doktorunuz omurga enfeksiyonunun tanısını koyabilmek için size sorular soracaktır.

Eğer hikayenizi dinleyip muayenenizi yaptıktan sonra bir enfeksiyondan şüphelenirse sizden bir takımt estler yaptırmanızı isteyecektir. Bus testler içinde çeşitli görüntüleme yöntemleri (direkt grafiler, BT, MRG ve sintigrafi) yer alabilir.

Daha sonra doktorunuz enfeksiyon varlığını ortaya koyabilecek çeşitli kan testleri (tam kan tetkiki, CRP, sedimentasyon hızı) isteyebilir. Bu testler aslında enfeksiyon olmadan da ameliyat sonrası biraz yüksek olabilir fakat genellikle birkaç hafta içinde normale dönerler. Ameliyat sonrası daha geç dönemde ya da ameliyat olmamış hastalarda enfeksiyon şüphesinde bu testlerin belirgin yüksekliği enfeksiyona işaret edebilir.

Sizden istenecek diğer laboratuar testleri, enfeksiyonun kesin varlığını gösterebilecek ve ne tip bir mikroorganizmanın enfeksiyon oluşturduğu konusunda bilgi verebilecek kan kültürleri ve enfeksiyon yerinden biopsi ile alınacak doku örnekleri ya da yara yerinden alınan akıntı kültürleri olacaktır. Biyopsi genel olarak lokal anestezi ile ve floroskopi (görüntüleme cihazı) yardımıyla yapılır.

Bunların dışında ülkemizde sıklıkla rastladığımız brucella enfeksiyonu için serolojik kan testleri, tuberküloz için PCR ve deri duyarlılık testi (PPD) yapılabilir.

Omurga enfeksiyonunun cerrahi olmayan tedavisi

Cerrahi olmayan tedavi antibiyotik kullanımı, antitüberküloz tedavisi ve mantar enfeksiyonu için antifungal tedavileri içerir. Tedavinin cinsi ve süresi enfeksiyonun şiddeti ve neden olan mikroorganizmaya göre değişir.

Antibiyotik ve antifungal ilaçlar damardan veya ağızdan verilir. Damardan ilaç verilmesi durumunda bu tedavi hastanede veya takılacak bir kataterin yardımı ile ayaktan veya evde bir sağlık görevlisinin denetiminde yapılabilir. Tedavi süresi 7-10 gün gibi kısa bir sure olabileceği gibi 6-12 hafta gibi uzun bir sure de olabilir. Bazı durumlarda doktorunuz ağrının kontrol altına alınması ve omurganın dinlendirilmesi için korse tedavisi verebilir.

Cerrahi tedavi ne zaman gereklidir?

Cerrahi tedavi antibiyotik tedavisine cevap veremeyecek kadar büyük apseleri olan hastalarda, omurların zedelenmesi nedeniyle anormal hareket olması, deformite (omur kayması, yana eğilme, kamburluk) gelişmesi ve bunlara bağlı şiddetli ağrıları olan hastalarda gerekli olabilir. Ek olarak, apse veya omurgada kırık veya kamburluğa bağlı omurilik basısı ve buna bağlı olarak sinirlerde zedelenme olan (kuvvet kaybı, ciddi uyuşukluk)) hastalarda mutlak acil cerrahi gerekir. Bu hastalarda cerrahi ile omurilik üzerinde olan basının kaldırılması gerekir.

Cerrahi tedavi seçenekleri nelerdir?

Çeşitli seçenekler vardır. Seçenekler, enfeksiyonun çeşidi, yeri, absenin büyüklüğü, yarattığı harabiyet ve hastanın bağışıklık sistemine gore değişebilir. En basiti apse boşaltılması ve enfekte dokuların temizlenmesi (debritman) iken bazen harap olmuş omurların yerine geçecek kafesler ve enstrümentasyonların kullanması gerekebilir (şekil 5).

Şekil 5. Enfekte olmuş omur ve disklerin çıkartılarak temizlenmesi sonrası oluşan boşluğun titanyum kafes ile doldurulması ve arkadan enstrümantasyon ile tespit edilmesi.

İşlem sonrası bazen yara kapanıp içeriye dren konarken, bazende yara açık bırakılıp periyodik yıkanabilir veya basınçlı doku örtüleri (woundvac) ile negatif basınç uygulayarak sürekli drenajın sağlanması gibi bir yol izlenebilir.

Uzun dönem etkileri nelerdir ?

Özellikle ciddi ve yaygın enfeksiyonda tedavi süresi uzun olabilir. Hastanede uygulanan cerrahi girişim sonrası antibiyotik tedavisi damardan veya ağız yoluyla uzun sure devam eder. Aralıklı olarak doktorunuz beyaz küre sayısı, sedim ve CRP değerlerini takip ederek klinik şikayetlerin geçmesi ve kan değerlerinin normale dönmesi ile tedaviyi sonlandırır.

Omurga Hastalıkları

Tüm omurga hastalıkları için tıklayınız